1. Paranormal kaynaklar forum sitemize üye alımlarımız açılmıştır.
    Duyuruyu Kapat

Türk Toplumunda Şamanlar

'Şamanizm' forumunda Rune Mistress tarafından 6 Nisan 2016 tarihinde açılan konu

  1. Rune Mistress

    Rune Mistress Administratör

    Türklerin ve çevrelerindeki toplulukların İç Asya ve Orta Asya‟da yaşadıkları bölgelerde uyguladıkları ve şaman ya da kam adı verilen büyücü hekim aracılığıyla gerçekleştirilen bir inanç ve uygulamalar bütünü olan şamanizm, Sibirya halkları başta olmak üzere Kuzey Asya toplulukları, Moğollar ve Türklerin tarihi ve kültürü içinde ayrı bir öneme sahiptir.Şamanlar her zaman toplumun itibar edilen bireyleri olmuşlardır.Günümüzde dahi Uygur,Saka ve AltayTürkleri arasında Şamanlar, büyü ve sihir yapma, fala bakma, çeşitli hastalıkları tedavi etme gibi işlevlerle varlığını sürdürmektedir.

    Şaman kelimesinin Tunguzca “saman” sözcüğünden geldiği, Tunguzlarda “Şaman” veya “saman”ın bir nevi “rahip” veya “sihirbaz” anlamında kullanıldığı bilinmektedir.Ancak şamanın bütün milletlerde ve tarihin her döneminde adlandırılması aynı değildir.Türk halkları Şamanlarına genellikle kam (gam, ham) derler. Radloff‟a göre, başlıca Altay, Teleüt, Lebed, Şor, Şagay, Koybal, Kaç, Küerik, Soyon, Kumandı ve Uygur ağızlarında geçer. Moğollar, Buryatlar ve Kalmuklar erkek ġamanlarına bö, böge, Yakutlar oyun, Çuvaşlar yum, Kırgız Kazaklar bakşı, baksı ya da bahşı derler. Yakutlar ile Altaylılar kadın Şaman için Moğolca udugan (utahan, ubahan, ıduan) deyimini kullanırlar. Ancak Yakutçada hamma (kamla), “kamlık etmek” anlamındadır.Kam genellikle “kâhin, büyücü” demektir. Ayrıca “uzman hekim, bilim adamı, felsefeci” anlamlarına da gelir.

    Şamanların etkisinin Uygurlar arasında bugüne kadar devam etmesindeki en büyük sebep şamanlarda özel ve gizemli bir gücün ve kudretin varlığına inanılmasıdır. Şamanların bu güce sahip olmasının sebepleri ise şunlardır:

    1. Şamanlardan her birinin kendine önderlik eden mezarları ve meşayihleri vardır.
    2. Şamanların ruhlar, cinler, devler, periler ile ilişkisi olduğuna inanılır. Şamanların hasta tedavi etme sürecindeki etkisine Şüphesiz inanılır.
    3. Şamanlar, ruhlarının yardımıyla hastanın vücudundaki kötü ruhları ve kötü ruhların zararlı etkisini kovup çıkarır. Onlara “kastname”okur. Çünkü bu ruhların insanlar arasında muhabbet ya da nefrete sebep olduğuna inanılır.
    4. Şamanların her türlü insan ve her türlü iş için fala baktığına inanılır. Uygur Türklerine göre Şamanlar, insanın geçmişi, bugünü ve geleceği; bir hastalığın sebebi ve tedavisi; çalınan bir eşyanın nerede olduğu ve kim tarafından çalındığı gibi konularda bilgi sahibidirler ve gelecekten haber verirler.

    Türkler boyları arasında insanların tedavi olma, korunma ve geleceği öğrenme arzusu, şamanları “kutsal iktidara” ve “gizemli güce” sahip kılmıştır. Şamanların insanların yaşamındaki psikolojik gücü, şamanların “koruyucu”, “tedavi edici” ve“gelecekten haber verici” görevini günümüze kadar nasıl sürdürdüğünü açıklamaktadır.

    Sibirya‟da ve Kuzeydoğu Asya‟da şamanların başlıca şeçilme yollarının “şamanlık mesleğinin kalıtsal aktarımı (babadan oğla geçmesi)”veya “kendiliğinden gelen bir iç çağrısı ya da seçilme” Şeklinde olduğu bilinmektedir.

    Ayrıca Altay ve Tunguzlarda klanın isteğiyle de şaman olan bireylere rastlanır; fakat bu istek yukarıda belirtilen yöntemler yanında zayıf kalır. Kısaca seçilme adayın esrime deneyimine bağlıdır; esrime gerçekleşmezse, ölen şamanın yerini almak üzere belirlenen genç elenir. Şaman olacak kiŞiye geçmiş Şaman atalarının ruhundan biri musallat olur; onu Şaman kılmaya zorlar. Bu hale Altaylılar “töz basıp yat” (ruh basıyor) derler. Ata ruhu musallat olan adam bundan kurtulmağa çalışır, şamanlığı kabul etmemekte ısrar ederse deli olur.

    Eliade‟ye göre seçilme yöntemi ne olursa olsun, bir Şaman ancak iki yönlü bir eğitim alarak Şaman olabilir: “Esrime düzeyinde (rüyalar, kendinden geçme ve benzeri) ve gelenekler düzeyinde (şamanlık teknikleri, ruhların adları ve işlevleri, klanın mitolojisi ve soyağacı, gizli dil vb.). Ruhlar ve eski usta şamanlar tarafından üstlenilen bu çifte eğitim, bir sırra erdirme niteliğindedir.

    Şamanlık nöbetleri ani olarak gelir. Adayönce kendinde büyük bir yorgunluk hisseder, vücudu kasılıp titrer ve bu hali esnemeler takip eder; göğsü daralır, bir takım acayip sesler çıkararak ağlar, gözleri döner, sonra birdenbire sıçrayıp ayağa kalkar, deli gibi dönmeğe başlar ve nihayet ağzından köpükler saçarak yere yıkılır, vücudu da hissizleşir. Bu ıstıraplı haller bir müddet devam eder. Nihayet günün birinde namzet davulunu alıp çalmağa başlar ve artık sakinleşip kendine gelir.

    Kendisinin tanrı tarafından tayin edildiğine, ruhların kendisinin hizmetinde bulunduğuna inanan kam, hayali geniĢ, mistik ve yaratılıştan zeki bir adamdır. Tabiattaki bazı sırlara da vakıftır. Kam (şaman) olacak adam küçüklüğünden beri çok düşünceli olur; vakit vakit canı sıkılır; doğuştan şairdir ve irticalen şiirler ilahiler söyler.

    Şamanlar vecd halinde iken ruhunun göklere çıktığına ve yeraltına inip cehennemleri gördüğüne inanır.Mensup olduğu boy ve oymak şamana koruyucu diye bakar. Herkes onun iyi duasını “alkış” almaya çalışır. Hele ayin yaptığı zaman birinin verdiği su veya tütsüden memnun olarak dua ederse bu duanın ruhlar tarafından kabul edileceğine inanırlar. Şamanlıkta ruhun uçuşu (göklere yükselmesi, yeraltına inmesi) ile “extase” bir arada ve aynızamanda vaki olan bir faaliyet belirtisidir. şaman, evlerinin etrafından ayrılmayan, öfkeli anlarında hayattaki akrabalarına zarar vereceği sanılan ölülerin ruhunu uzaklaştırır, bazılarını yeraltı katlarına kadar kovalar, kurbanları yüksek tanrılara sunmak üzere kat kat göklere çıkar.Şaman hastanın bedeninden çıkıp gitmiş olan ruhunu arar, bulur, getirir yerine koyar (hastalığı iyi eder.). Böylece insanların ruhu ile de sıkı temas halindedir.

    Uygur Türkleri arasında her şamanın kendine göre bir davulu, dümbeleği, tefi olup, o bunları çaldığı zaman insanlar etrafında oynamaktadır. Bu merasimin asıl amacı, kötü ruhları defetmek, neyi kurban edeceğini bilmek, hastalığı tedavi etmek, ölüm ve başka belalardan insanları korumak ve gelecekle ilgili haber vermektir. şamanizme göre, hastalığın asıl sebebi kötü ruhlardır. şamanlar rüya tabiri yaparak, fala ve yıldızlara bakarak gelecek hakkında bilgi verirler. Kamların en başta gelen fonksiyonu hastalıkları iyileştirmede kendini göstermektedir.

    Bunların dışında, “ot köçürüş”, “muska yapmak”, “kan kılmak” (hayvan kesmek), “kötü ruhları toplamak”, “kastlama sihiri” gibi pek çok cinkeşlik (sihirbazlık) adetleri vardır. Bunların tamamı özel duacılar (dahan, bahşi) tarafından yapılır. Bu adetlerin hepsi Eski şaman inancındaki ruhların düşüncesinden ortaya çıkmıştır.


    kaynaklar:Şamanizm-Eliade
    Türklerin ve Moğolların Eski Dini-Jean Paul Roux​
     
    Son düzenleme: 6 Nisan 2016
Etiketler: