1. Bu site çerezler kullanır. Bu siteyi kullanmaya devam ederek çerez kullanımımızı kabul etmiş olursunuz. Daha Fazla Bilgi.

Şamanizm'de Kurban Törenleri

'Şamanizm' forumunda Rune Mistress tarafından 6 Nisan 2016 tarihinde açılan konu

  1. Rune Mistress

    Rune Mistress Administratör

    Kurban geleneğinin ortaya çıkışı tanrıların ve değişik ruhların kalbini yumuşatmak için çalışılması şeklinde düşünülmektedir. Şamanist görüşe göre: İnananların; başarılı, sağlıklı ve varlıklı bir şekilde yaşam sürmesi ruhların elindedir. İnananları kötü ruhlardan, ateşin alevi, şamanın tefi ve şaman giysisindeki oyuncakların yüksek sesi ancak koruyabilir. Teleüt halkında da kam, dualarında tanrıdan kendisini duymasını ve ev sahibine yardım etmesini, ailede kimsenin hasta olmamasını, hayvanların ölmemesini ve sofrada ekmeğin eksilmemesini isterdi.

    Genel manada eski Türklerde kurban sungusunun nedenine ilişkin olarak; daha fazla sahip olmak için kendinden bir parçasını vermek olarak değil, görünmeyen yâni kutsal olanla bir bağ kurmak amacıyla öldürmek olarak açıklanmaktadır. Çoğu materyaliste göre bu düşünce pek akılcı olmasa da; Türklerin dua ve teşekkürlerinin Gök Tanrı‟ya ulaşmasında aracı olan temel davranışı açıklar niteliktedir. Bu durumun sebeplerine bakacak olursak; zafer istemek veya teşekkür etmek için, barışı ve anlaşmaları teyit etmek için, kuraklıkta yağmur için, hastalık ve ölüm hallerinde vb. kurban sunarlar. Bu bağlamda görünmez yüce kutsalın tezahür
    ettiği her hangi bir nesne dağ, ağaç, ocak (ateş), su, ecdat, bayrak, tözler, temel aracılar haline dönüşebilir. Özellikle av kurbanında bu durum daha da belirginlik kazanır. Kurban edenin sahip olmadığı bu hayvan, kutsalla bağlantı sağlaması (aracı olması) için okla vurularak öldürülür.

    Bunların dışında da birtakım sebepler mevcuttur. Örneğin Şamanist Türkler, kötü ruhların etkisiyle insanların huzurlarının bozulduğuna veya bozulabileceğine inanmaktadırlar. Huzurun yeniden sağlanabilmesi için ise; tanrı ve ruhlara, kurban sunarlardı. Kurbanlar, tanrı ve ruhlarla bağlantının sağlanabileceği üç dünyanın çeşitli kutsal mekânlarına bırakılırdı.

    Şamanistlerde kurban; kanlı ve kansız olmak üzere ikiye ayrılır. Şamanist Türklerde kanlı diye nitelendirdiğimiz kurban türünün içerisine at, geyik, sığır, koç koyun vb. hayvanlar girmektedir. Bunların dışında çeşitli yabani hayvanlarda bu guruba dâhil edilebilir.Rouxs‟da belirttiği üzere Türkler, gök ve göğün kutsallığında kendini gösteren diğer ruhlar için kurban verirken kurbanlık hayvanın bir damla kanının yere akmamasına büyük özen
    gösterirler.

    Bu şekilde kan dökmeden hayvan öldürme hemen hemen İskitlerden itibaren bütün Türk halklarında yaygın bir gelenektir. Fakat yer ve yerle ilgili diğer kutsal varlıklar mevzu bahis olduğu durumlarda kan, özellikle toprağa akıtılmaktadır.Kurban sunumlarından bağımsız olarak yapılan diğer kurban törenlerine kansız kurbanlar denilir. Bunların içerisinde Türk kültürünün ayrılmaz bir parçası olan (saçı ve ıduk)
    başlıcalarıdır.

    “Saçı: (Libation) kut töreni, bir kansız kurban; birçok kavimlerde de çeşitli örnekleri mevcuttur. (Saçı) terimi bütün Türk boylarında müşterek olduğu gibi Moğollarda da (saçu) şeklinde telaffuz edilir. Saçı saçmaya (saçılga) veya (çaçılga)” denir.Saçı, göçebe Türk kavimlerinde hayvansal ürünlerle (süt, kımız, yağ vs.) yapılmaktaydı. GökTürkler ve diğer Türk kavimlerinde kımız: Yere, ata, ocağa ve dört bucağa saçılırdı.Burada özellikle belirtilmesinde fayda gördüğüm bir nokta; aslında her türden nesne, gök cisimleri, ateş, toprak özellikle ağaçlar, saçı kurbanı alma yetisine sahip olduğudur.

    Burada özellikle belirtilmesinde fayda gördüğüm bir nokta; aslında her türden nesne, gök cisimleri, ateş, toprak özellikle ağaçlar, saçı kurbanı alma yetisine sahip olduğudur.Günümüzde ise saçı; çoğunlukla kurban törenleriyle âyinler (ibadet-dini, ritüel hareketler) de özel hazırlanmış içkilerle yapılır. Bu içecekler sabah sağımı, temiz süt veya bunun çay ve
    suyla karıştırılmış hali olabilir.

    Türkler için süt; göğün üst özelliklerini, beyazlığı, bolluğu, doğruluğu temsil edip, saflığın koruyucusu sayıldığı için öne çıkarılmıştır. Bu sebeple süt ürünleri geleneğe göre, göğün kutsal varlıklarının hakkıdır.Saçı yalnızca kurban törenlerinde mi yapılır? Elbette bunun cevabı hayırdır. Saçı, günlük yaşamın da bir parçasıdır. Misafir geldiğinde ev ve etrafındaki ruhlara saçı yapılır. Aynı şekilde avda ve yolculukta da uygulamaları görülen dağ, vadi, ırmak vs. yerlerin (izi) sahiplerine bir kâse arak (votka) saçılması âdettendir.

    Saçıdan başkada özellikle (Iduk) Türkler arasında tatbik edilen kurbanlardan biridir. Iduk; ruhlara bağışlanarak başıboş salıverilen hayvanlardır. Bu hayvana yük vurulmaz, sütü sağılmaz, yünü kırkılmaz. Sahibinin yaptığı bir adak için saklanır. Kurbanlık (ıduk ) hayvan hiçbir zaman dövülmez. Kuyruk ve yeleleri kesilmez Iduk kelimesi: “Yakutça ıtık, Sagayca ızık, Altaycada ıyık, Çuvaşçada irih şeklinde söylenir”Teleütlerde de bağışlanmış atı satmak, hediye etmek, öldürmek, üzerine eski eğer koymak yasaktır.Saçı ve „ıduk‟tan başka; yalma (çalama), tös yedirme ateşe yağ atmakta, kansız kurbanlar sınıfına girmektedir. Yalma veya çalama; ağaçlara ve Şaman davuluna bağlanan bez parçalarıdır.



    kaynak: Şamanist Halklarda Kurban Sungusu-Engin Akgün
    Şamanizm-Eliade​
     
Etiketler: